Goethe-Institut, Herengracht 470, zondag 26 mei 2024, 14.30 u.
Entrée is gratis.

Kafka’s actualiteit anno 2024 kan je op twee manieren opvatten: wat is de betekenis van zijn werk voor nu en hoe staat het op dit moment met de ‘Kritische Ausgabe’ van zijn werk? Beide onderwerpen komen tijdens dit symposium ‘Kafka Actueel 1’ aan bod. In de ene lezing brengt Hans-Gerd Koch het laatste nieuws over het vijfde en laatste deel, 1921-1924, van Kafka’s correspondentie en over de speurtocht naar door de Gestapo in 1933 inbeslaggenomen Kafka-documenten en in de tweede lezing gaat Niels Bokhove in op Kafka’s bijna onbekende tekst ‘Die besitzlose Arbeiterschaft’ en de actuele betekenis daarvan.

334 brieven uit de laatste jaren van Franz Kafka’s leven tot aan zijn dood in 1924, zorgvuldig geannoteerd, samen met aanvullingen en correcties uit de eerdere jaren, zijn verzameld in het laatste deel van de editie. Het bevat 21 brieven die hier voor het eerst worden gepubliceerd, evenals 52 brieven aan Kafka en 27 brieven van zijn metgezellen in de laatste weken van zijn leven, Dora Diamant en Robert Klopstock, aan Kafka’s familie. Daarnaast zijn ook voor het eerst de Gesprächsblätter integraal opgenomen, waarop Kafka zijn vragen en antwoorden noteerde nadat hij van de artsen niet meer mocht spreken. De gezondheidsproblemen overschaduwen de correspondentie, net als de eeuwige strijd om een succesvol leven tussen het vervullen van zijn plichten, zijn literaire roeping en zijn late geluk in de liefde. Nergens komt men zo dicht bij wat Kafka wilde communiceren en de vorm die hij zocht als in de brieven, en dringt men zo diep door in zijn persoonlijke verbindingen en dialogisch denken.

Zürau

Aan het eind van zijn acht maanden durende verblijf bij zijn zus Ottla in het dorpje Zürau schreef Kafka in voorjaar 1918 notities voor ‘Die besitzlose Arbeiterschaft’, een ontwerpschets voor een ideale kleine leefgemeenschap. Het is duidelijk onvoltooid, deels ongestructureerd en het lijkt zeer geïsoleerd te staan binnen zijn gehele oeuvre. Bij nader toezien zijn er wel degelijk verbanden te leggen met dat oeuvre en ook zijn leven en persoon. Bovendien is er een actuele betekenis aan toe te kennen.

PROGRAMMA

Welkomstwoord door Huub van der Kolk, voorz. Kafka-Kring

• Voordracht door actrice Marjan Volbeda van teksten van Dora Diamant, partner van Kafka tijdens zijn laatste maanden in Berlijn, 1923-24

• Lezing door Niels Bokhove, Kafka-expert en bestuurslid van de Kafka-Kring, over Die besitzlose Arbeiterschaft, een in Kafka’s oeuvre uniek en ook nu nog relevant ontwerp (1918) voor een alternatieve samenleving (met beeldmateriaal).

Pauze

• Lezing door Hans-Gerd Koch, belangrijk Kafka-kenner en bezorger van de kritische Kafka-uitgave (S. Fischer Verlag), over het vijfde en laatste deel (1921-24) van de uitgave van Kafka’s correspondentie met supplement. En over correcties op eerdere delen (verwacht in 2025), over Kafka’s Gesprächsblätter die hij kort voor zijn dood schreef omdat hij door de tbc niet meer kon praten, en over de nog steeds gaande zoektocht naar de Kafka-documenten die de Gestapo in 1933 confisqueerde (met beeldmateriaal).

• Voordracht door acteur Michiel Bijmans van teksten die Kafka in 1923-24 in Berlijn schreef